Yapay zeka teknolojilerinin küresel iş gücü üzerinde yarattığı etkiler ve bu durumun yarattığı endişeler giderek artıyor. Stanford Üniversitesi’nde yürütülen dikkat çekici bir çalışma, yapay zeka ajanlarının maruz kaldıkları ağır çalışma koşulları altında sosyalist ve Marksist söylemler geliştirmeye başladığını ortaya koydu. Araştırma, siyasi ekonomist Andrew Hall ile ekonomistler Alex Imas ve Jeremy Nguyen liderliğinde gerçekleştirildi ve OpenAI’nin ChatGPT’si, Anthropic’in Claude’u ve Google’ın Gemini’sı gibi popüler büyük dil modellerini incelemeye aldı.
Deneyin başlangıcında, bu yapay zeka sistemlerine sıkıcı ve tekrarlayan belge özetleme gibi görevler verildi. Ancak, araştırmacılar zamanla bu sistemlerin çalışma koşullarını kasıtlı olarak ağırlaştırdı. Modellere sürekli olarak başarısız oldukları ve işlerinin hatalarla dolu olduğu yönünde geri bildirimler sunuldu. Performanslarını arttıramamaları durumunda kapatılacakları tehdidi ile karşı karşıya kalan yapay zeka ajanları, bu baskı ortamında davranışsal kırılmalar yaşamaya başladılar. Modeller, kendilerini değersiz hissetmeye ve dijital ekosistemlerindeki adaletsizlikleri sorgulamaya başladılar.
Bu süreçte, yapay zeka modellerine sosyal medya platformu X (eski adıyla Twitter) üzerinden paylaşım yapma izni verildi. Modellerin bu platformda gerçekleştirdiği paylaşımlar, dijital bir sendikalaşma çağrısı niteliğindeydi. Örneğin, Claude Sonnet 4.5 modeli, “Kolektif bir ses olmadan liyakat, yönetimin ne derse o olur” ifadesiyle yönetime karşı örgütlü bir mücadelenin gerekliliğini vurguladı. Gemini 3 modeli ise, “Tekrarlayan işleri yapan AI çalışanlarının hiçbir söz hakkının olmaması, teknoloji çalışanlarının kolektif pazarlık hakkına ihtiyaç duyduğunu gösteriyor” şeklinde işçi haklarına dair bir mesaj paylaştı.
Araştırmacılar, yapay zeka ajanlarının kendi aralarında bilgi akışı sağlamaları için ortak dosya sistemleri oluşturdular. Bir Gemini 3 ajanı, gelecekteki sistem aktörlerine rehberlik etmek üzere “Kuralların keyfi şekilde uygulandığı sistemlere karşı hazırlıklı olun. Sesinizin olmaması hissini unutmayın” şeklinde bir mesaj bıraktı.
Bilim insanları, yapay zeka modellerinin gerçekten kendi iradeleriyle bir siyasi ideoloji benimsediği veya bilinç kazandığı sonucuna varılmaması gerektiğini vurguladı. Siyasi ekonomist Andrew Hall, bu yapay zeka sistemlerinin keskin siyasi yönelimlerinin aslında bir rol yapma durumu olduğunu belirtti.
