Türkiye’deki ekonomik durum, iç siyasetteki kurultay iptalleri, döviz kurlarını korumak için sadece bir haftada harcanan 8,4 milyar dolarlık rezervler ve Ortadoğu kaynaklı enerji krizleri ile oldukça karmaşık bir tabloya dönüşmüş durumda. Merkez Bankası (TCMB) faiz artışına gitmek yerine, kredi büyüme sınırlarını ciddi şekilde düşürmeyi tercih etti. Bu durumun arkasındaki nedenler, Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Ali Hakan Kara tarafından değerlendirildi.
Prof. Dr. Kara, son zamanlarda artan enflasyon, cari açık ve jeopolitik risklerin, ekonomi yönetimini sıkı politikalar uygulamaya zorladığını belirtti. Kredi kısıtlamalarının tercih edilmesinin ardındaki sebepleri çarpıcı bir şekilde ekonomi literatürü üzerinden açıkladı. Uzman, enflasyonla mücadelede yeterince hızlı adımlar atılmaması sonucunda yaşanan sıkıntıların bedelinin ağır olduğunu vurguladı ve ekonomi yönetiminin artık kolay bir çözüm bulmasının mümkün olmadığını dile getirdi.
Yüksek faiz oranlarının, nitelikli ve sürdürülebilir yabancı sermaye girişlerini azaltarak ekonomik durumu daha da zorlaştıracağına dikkat çeken Prof. Dr. Kara, mevcut iklimin, faiz artışının ekonominin finansman kalitesini bozacağı sonucuna ulaştı. Yüksek risk barındıran bir dönemde faizlerin artırılmasının, sadece kısa vadeli spekülatif yatırımları teşvik edeceğini, bunun da uzun vadede makroekonomik dengeleri olumsuz etkileyeceğini ifade etti.
Prof. Dr. Kara, Merkez Bankası’nın faiz artışlarından kaçınmasının sebeplerinden birinin de Türkiye’deki güçlü faiz hassasiyeti olduğunu belirtti. Siyaset kurumunun ve toplumun geniş kesiminin faiz artışlarına karşı duyduğu tepkilerin, ekonomi politikalarını belirleyen karar vericileri dolaylı yoldan etkilediğine dikkat çekti. Merkez Bankası, bu siyasi baskıdan kaçınmak amacıyla kredi miktarını kısıtlama yoluna gitti.
Eski Başekonomist, faiz artışının önündeki teknik engellerden birinin “finansal baskınlık” kavramı olduğunu açıkladı. Borçlu şirketler ve hanehalkının gelirlerinin, faiz oranlarıyla aynı hızda artmadığı bir ortamda, faizlerin daha da yükseltilmesinin piyasayı dondurabileceğini vurguladı. Yüksek faizlerin uzun süre devam etmesinin, borç geri ödemelerini imkansız hale getirebileceği uyarısında bulundu.
Sonuç olarak Prof. Dr. Kara, Türkiye ekonomisinin sıkışma evresine girdiğini, bunun temel nedeninin geç kalınan enflasyonla mücadele ve devam eden iç ve dış çalkantılar olduğunu belirtti. Bu durumda, enflasyonun düşürülememesi Türk lirasının reel değer kaybına neden olabileceği uyarısında bulundu. Ekonominin geleceği için zor tercihler döneminin başladığını ve kolay çözümlerin artık mevcut olmadığını ifade etti.
