Türkiye’de eğitim seviyesi yükseldikçe işsizlik oranı da artıyor. Yeniçağ Gazetesi’nin son haberine göre, üniversite diplomalı işsiz bireylerin sayısı, diğer işsiz grupları geride bırakmış durumda. Arzın talebi aşması sonucunda diploma enflasyonu yaşanıyor ve bu durum, mezunları daha düşük maaşlarla, kendi alanlarının dışında çalışmaya zorlamakta. Eğitimlerini tamamlayan bireylerin iş bulma süreci ise ortalama 9 ayı bulabiliyor.
İLKE Vakfı Eğitim Politikaları Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan Eğitim İzleme Raporu’na göre, OECD ülkelerinde eğitim düzeyi yükseldikçe işsizlik oranları düşerken, Türkiye’de tam tersi bir durum söz konusu. Yükseköğretim mezunlarının işsizlik oranı yüzde 9,1 olarak kaydedilirken, bu oran lise altı eğitim almış bireylerden yüzde 7,3 daha yüksek. Raporda, yükseköğretimdeki kontenjan artışının, ekonomideki nitelikli iş sayısının çok üzerinde olmasının etkili olduğu belirtiliyor. Bu durum, mezunların pazarlık gücünü zayıflatarak, ücretler üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmakta.
Yükseköğretim mezunlarının yoksulluk oranı 2006 yılında yalnızca yüzde 1,3 iken, 2020’de yüzde 5,1 ile zirve yaptıktan sonra 2025’te 4,6 seviyesine geriledi. Mezunların iş bulma süreleri ise sektöre göre değişiklik göstermekte. Sağlık ve refah alanında iş bulma süresi 8,9 ay, bilişim ve mühendislik alanında 11-12 ay, eğitim fakültesinden mezun olanlar için 12,6 ay, sanat ve beşeri bilimlerde 16 ay, sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında 18,1 ay, iş yönetimi ve hukuk bölümlerinde ise 18,7 ay sürüyor. Bu durum, mezunların yetkinliklerinin kaybolmasına ve iş piyasasından umutsuzluğa kapılmalarına neden olan psikolojik bir yıpranma sürecini de beraberinde getiriyor.
Türkiye’de her beş yükseköğretim mezunundan biri, aldığı eğitimin gerektirdiğinden daha düşük beceri talep eden işlerde çalışmak zorunda kalıyor. “Ne eğitimde ne istihdamda” olan gençlerin oranı Türkiye’de yüzde 26,7 ile OECD ortalamasının iki katı. 18-24 yaş grubunda bu oran ise yüzde 31,4’e ulaşmakta. Fransa’nın yüzde 14,4, İspanya’nın yüzde 16,3 ve İtalya’nın yüzde 16,4 ile Türkiye’den belirgin bir şekilde daha iyi durumda olduğu görülüyor. Ayrıca, gençlerin yüzde 17,7’si eğitimini yarıda bırakıyor veya bölüm değiştiriyor; bunun en büyük nedeni ise ekonomik zorluklar olarak öne çıkıyor.
